Efnahagur og virðiskeðja

Alcoa Fjarðaál býður út ýmsa stoðþjónustu til annarra fyrirtækja og gerir þeim þannig kleift að byggja upp starfsemi sína á svæðinu.

Efnahagsleg áhrif og ábyrg stjórnun virðiskeðju eru lykilþættir í samfélagsábyrgð Alcoa Fjarðaáls. Fyrirtækið leggur áherslu á að stuðla að sjálfbærri uppbyggingu atvinnulífs á Austurlandi með því að skapa verðmæti, styðja við fjölbreytta atvinnustarfsemi og efla samkeppnishæfni svæðisins til lengri tíma.

Alcoa Fjarðaál gegnir mikilvægu hlutverki í staðbundnu hagkerfi og vinnur markvisst að því að hámarka jákvæð efnahagsleg áhrif starfseminnar. Fyrirtækið býður reglulega út fjölbreytta stoðþjónustu og verkefni sem skapa tækifæri fyrir innlend fyrirtæki til að vaxa og þróast. Með þessu er stuðlað að aukinni þekkingu, nýsköpun og verðmætasköpun í nærsamfélaginu, auk þess sem fjölbreytni í atvinnulífi eykst.

Ábyrgð í virðiskeðju er órjúfanlegur hluti af starfsemi fyrirtækisins. Alcoa Fjarðaál gerir kröfur til viðskiptavina, birgja og þjónustuaðila um að starfa í samræmi við viðurkennd viðmið um samfélagslega ábyrgð, mannréttindi, vinnuvernd og umhverfisvernd. Slík viðmið eru meðal annars fest í samstarfssamningum, þar sem kveðið er á um siðferðileg viðmið og ábyrgð í rekstri. Fyrirtækið hvetur samstarfsaðila til stöðugra umbóta og aukins gagnsæis í eigin starfsemi.

Við val á birgjum og þjónustuaðilum er horft til heildaráhrifa, þar á meðal umhverfisstefnu, kolefnisspors, auðlindanýtingar og samfélagslegra þátta. Með þessu leitast Alcoa Fjarðaál við að draga úr neikvæðum áhrifum í virðiskeðjunni og styðja við sjálfbæra þróun í víðara samhengi.

Viðskiptasamningar milli tengdra félaga eru gerðir á markaðslegum forsendum og eru sambærilegir samningum við ótengd félög, í samræmi við fjárfestingasamning milli íslenska ríkisins og Alcoa sem og gildandi lög og reglur. Með því er tryggt að viðskipti séu gagnsæ, sanngjörn og í samræmi við alþjóðleg viðmið um góða stjórnarhætti.

Með markvissri nálgun að efnahags áhrifum og ábyrgri stjórnun virðiskeðju leitast Alcoa Fjarðaál við að skapa langtímaverðmæti fyrir fyrirtækið, samstarfsaðila og samfélagið í heild.

Almennar upplýsingar

Í kerskálum Alcoa Fjarðaáls eru 336 ker semframleiða ál. Þau eru endurnýjuð á 5-7 ára fresti. Á árinu 2025 voru að meðaltali um 333 ker í rekstri. Framleiðslan í kerskála var um 351 þúsund tonn sem er um 10 þúsund tonna aukning frá fyrra ári. Há gæði þess áls sem fyrirtækið framleiðir gera það að verkum að stór hluti af því er nýttur í virðisskapandi vörur líkt og álvír og melmi. Alcoa Fjarðaál sf. selur alla framleiðslu félagsins til sölufyrirtækis í Hollandi sem er í eigu Alcoa. Megnið af framleiðsluvörum fyrirtækisins fer síðan til evrópskra viðskiptavina. Súrálskaup Fjarðaáls á árinu 2025 voru 61% frá Alcoa of Australia Alumina og 39% frá Alcoa World Alumnia LCC í Bandaríkjunum. Forskaut félagsins eru framleidd í Mosjøen í Noregi hjá Alcoa Norway ANS sem er í eigu Alcoa.Viðskiptasamningar milli tengdra félaga eru sambærilegir og við ótengd félög í samræmi við fjárfestingasamning ríkisins og Alcoa og gildandi lög.

Lykiltölur

Ástand á mörkuðum 2025 var nokkuð betra en á árinu 2024 og var meðalverð áls í kringum 2.600 USD á tonn samanborið við 2.400 USD á tonn árið áður. Hráefnisverð til álframleiðslu hækkaði hins vegar einnig á milli ára sem hafði áhrif á afkomuna.

Spár gera ráð fyrir vaxandi eftirspurn eftir áli og sérstaklega með lágu kolefnisfótspori. Kolefnisfótspor áls frá Alcoa Fjarðaáli er með því lægsta sem þekkist í álframleiðslu í heiminum. Framboð af áli frá Kína hefur haft veruleg áhrif á verðlagningu áls síðustu ár enda framleiðir Kína meirihluta þess áls sem notað er í heiminum. Ljóst er að í Kína er ekki framleitt hlutfallslega mikið af áli með lágt kolefnisfótspor.

Útflutningsverðmæti Alcoa Fjarðaáls á árinu 2025 nam 131 milljörðum íslenskra króna (1,0 milljarður USD) og af þeim tekjum urðu um 34% eftir í landinu, eða um 44,2 milljarðar króna, í formi opinberra gjalda, launa og innkaupa frá innlendum birgjum á vöru og þjónustu. Launagreiðslur ásamt launatengdum gjöldum námu rúmlega 10 milljörðum íslenskra króna. Alcoa skilar verðmætum til samfélagsins með ýmsum hætti, meðal annars í formi skattgreiðslna en félagið greiddi 2,3 milljarða króna í skatta og opinber gjöld¹ á Íslandi árið 2025 sem sjá má í töflunni hér fyrir neðan. Fjárfesting Alcoa Fjarðaáls á sínum tíma var ein sú mesta sem um getur í Íslandssögunni en hún nam um 230 milljörðum króna á verðlagi þess tíma.

Fjármögnun fyrirtækisins

Árið 2003 var undirritaður fjárfestingarsamningur milli ríkisstjórnar Íslands og Alcoa. Samningurinn byggir á lögum 12/2003 um heimild til samninga um álverksmiðju í Reyðarfirði sem samþykkt voru frá Alþingi 11. mars sama ár. Samningurinn er opinber og öllum aðgengilegur á vef Alþingis. Fjarðaál hefur alla tíð starfað í samræmi við fjárfestingarsamninginn og almenn lög sem gilda í landinu. Í lok árs 2018 var fjármögnun Alcoa á Íslandi² endurskoðuð af móðurfélaginu. Eigið fé fyrirtækisins var aukið um 1.169 milljónir dollara og var það nýtt til að greiða niður skuld Alcoa á Íslandi við móðurfélagið um samsvarandi upphæð.

Alcoa Fjarðaál hefur mikil og jákvæð áhrif á íslenskan efnahag með öflun gjaldeyristekna, innkaupum á innlendri vöru og þjónustu, greiðslu skatta og opinberra gjalda, sköpun fjölmargra vel launaðra starfa og almennum og víðtækum stuðningi við samfélagið á Austurlandi.

Alcoa Fjarðaál hefur mikil og jákvæð áhrif á íslenskan efnahag með öflun gjaldeyristekna, innkaupum á innlendri vöru og þjónustu, greiðslu skatta og opinberra gjalda, sköpun fjölmargra vel launaðra starfa og almennum og víðtækum stuðningi við samfélagið á Austurlandi.

Samstarf við birgja

Alcoa Fjarðaál vinnur markvisst að því að stuðla að samfélagslegri ábyrgð og sjálfbærni í allri virðiskeðjunni. Alcoa fylgir eftir skýrum ferlum til að tryggja að birgjar uppfylli strangar kröfur um gæði, samkeppnishæfni og sjálfbæra starfshætti. Samstarf við birgja byggist á gildum félagsins, einkum heilindum, ábyrgð og gagnsæi, og stuðlar að traustum langtíma samböndum og hvatningu til umbóta og sjálfbærni.

Til að tryggja að birgjar starfi í samræmi við viðmið Alcoa um samfélagslega ábyrgð og siðferði fylgir Alcoa Fjarðaál verklagi og greiningaraðferðum móðurfélagsins. Framkvæmdar eru sjálfstæðar áreiðanleikakannanir á birgjum með það að markmiði að draga úr áhættu, tryggja lög og reglufylgni og styðja við siðferðilega viðskiptahætti. Ákveðnir birgjar eru háðir slíkri greiningu og engar athugasemdir hafa komið fram vegna birgja Fjarðaáls.

Fyrirtækið er einnig í samstarfi við EcoVadis, sem veitir viðurkennda greiningu á samfélagslegri ábyrgð birgja. Greiningin styður við stöðumat, eykur gagnsæi og auðveldar umbótastarf innan virðiskeðjunnar.

Árið 2023 innleiddi móðurfélagið áætlun um samstarf við birgja (Supplier Site Collaboration Program) sem Alcoa Fjarðaál styðst við við innleiðingu krafna um ábyrgð birgja innan álverslóðar. Verkefnið byggði á beinum samskiptum við birgja, viðtölum við starfsfólk og verktaka, fræðslu í samfélagsábyrgð og nýtingu tæknilausna til að auka skýrleika í upplýsingagjöf. Niðurstöður sýna að slíkt samstarf styrkir gagnsæi, traust og skapar raunveruleg tækifæri til umbóta. Allir birgjar sem vinna innan lóðar Alcoa Fjarðaáls þurfa að uppfylla forvalskröfur og svara árlega spurningum samkvæmt staðli fyrirtækisins. Lögð er áhersla á að uppfylla lög og reglugerðir, með sérstakri áherslu á vinnuréttindi, spillingarvarnir, öryggi og umhverfismál. Þannig tryggir Alcoa að samfélagsleg ábyrgð sé samofin allri aðfangakeðjunni.

‍
¹ Opinber gjöld innihalda fasteignagjöld, vatnsskatt, gjöld til hafnarsjóða og tryggingagjöld.

² Alcoa á Íslandi ehf. og Reyðarál ehf. eru eignarhaldsfélög Alcoa Fjarðaáls sf.