Efnahagur og virðiskeðja

Megináherslan varðandi samfélagsábyrgð Alcoa Fjarðaáls er að stuðla að uppbyggingu atvinnulífs á Austurlandi. Alcoa Fjarðaál býður út ýmsa stoðþjónustu til annarra fyrirtækja og gerir þeim þannig kleift að byggja upp starfsemi sína á svæðinu. Fyrirtækið hvetur viðskiptavini, birgja og þjónustuaðila til aukinnar samfélagslegrar ábyrgðar og hyggst jafnframt setja inn ný ákvæði þess efnis í frekara mæli í samstarfssamninga. Alcoa Fjarðaál tekur tillit til umhverfisstefnu birgja og þjónustuaðila sem fyrirtækið á viðskipti við. 

Alcoa Fjarðaál býður út ýmsa stoðþjónustu til annarra fyrirtækja og gerir þeim þannig kleift að byggja upp starfsemi sína á svæðinu.

Í kerskálum Fjarðaáls eru 336 ker sem framleiða ál. Þau eru endurnýjuð á 5-7 ára fresti. Á árinu 2020 voru að meðaltali um 322 ker í rekstri. Framleiðslan var um 335 þúsun  d tonn sem er nokkuð minna en framleiðslugeta verksmiðjunnar er. Ástæðan fyrir minni framleiðslu er að ekki var unnt að endurfóðra gömul ker jafnóðum og þau voru tekin úr rekstri. Áætlanir gera ráð fyrir að öll ker verði í rekstri í lok árs 2021.

Alcoa Fjarðaál sf. selur alla framleiðslu félagsins til sölufyrirtækis í Hollandi sem er eigu Alcoa. Megnið af framleiðsluvörum fyrirtækisins fer síðan til Evrópskra viðskiptavina. Súrálskaup Fjarðaáls á árinu 2020 voru 22% frá ALCOA OF AUSTRALIA-ALUMINA og 78% frá ALCOA WORLD ALUMINA LLC í Brasilíu. Forskaut félagsins eru framleidd í Mosjoen í Noregi hjá ALCOA NORWAY ANS sem er í eigu Alcoa. Viðskiptasamningar milli tengdra félaga eru sambærilegir og við ótengd félög í samræmi við fjárfestingasamning ríkisins og Alcoa.

Vorið 2020 og fyrripart sumars voru markaðsaðstæður erfiðar vegna Covid 19. Álverð var lágt og lítil eftirspurn eftir melmi og því var tekjutap nokkuð vegna heimsfaraldursins. Lægst fór afurðaverðið (LME) í 1.457 USD á tonnið í júlí og hæst í 1.932 USD í desember. Framleiðsla á melmi á árinu var um 63% af áætlaðri melmisframleiðslu 2021. Markaðir hafa tekið við sér en í lok apríl 2021 var LME verðið komið yfir 2.300 USD á tonnið og umfram eftirspurn eftir melmi félagsins. Spár gera ráð fyrir vaxandi eftirspurn eftir áli og sérstaklega með lágu kolefnisfótspori. Kolefnisfótspor áls frá Alcoa Fjarðaáli er með því lægsta sem þekkist í álframleiðslu í heiminum. Framboð af áli frá Kína hefur haft veruleg áhrif á verðlagningu áls síðustu ár enda framleiðir Kína meiri hluta þess áls sem notað er í heiminum. Ljóst er að í Kína er ekki framleitt hlutfallslega mikið ál með lágt kolefnisfótspor. 

Spár gera ráð fyrir vaxandi eftirspurn eftir áli og sérstaklega með lágt kolefnisspor.

Lykiltölur

Útflutningsverðmæti Fjarðaáls á árinu 2020 nam 82,5 milljörðum íslenskra króna (610 M USD) og af þeim tekjum urðu um 38% eftir í landinu, eða um 31,6 milljarðar króna, í formi opinberra gjalda, launa og innkaupa frá innlendum birgjum á vöru og þjónustu. Launagreiðslur ásamt launatengdum gjöldum námu rúmum 7 milljörðum íslenskra króna.

Alcoa skilar verðmætum til samfélagsins með ýmsum hætti, meðal annars í formi skattgreiðslna en félagið greiddi 1,1 milljarð króna í skatta og opinber gjöld5 á Íslandi árið 2020. Fjárfesting Alcoa Fjarðaáls á sínum tíma var ein sú mesta sem um getur í Íslandssögunni en hún nam um 230 milljörðum króna.

Þróun skuldar við móðurfélag, vaxtagjöld og afkoma án vaxta (atoi)

Samstarf við birgja

Alcoa leggur áherslu á að stunda viðskipti á siðferðilegan og samfélagsvænan hátt í anda sjálfbærrar þróunar og hefur sömu væntingar til þeirra fyrirtækja sem skipt er við. Til að tryggja að þessari grundvallarreglu sé fylgt eftir er fyrirtækið félagi í TRACE eftirlitskerfinu, sem rekið er af TRACE International. TRACE nýtir skilvirkar aðferðir til að framkvæma áreiðanleikakönnun til grunnviðmiðunar á kerfisbundinn hátt með því að safna upplýsingum frá fyrirtækjum um allan heim. TRACE ber þær upplýsingar saman við válista sem stjórnvöld ýmissa landa og alþjóðastofnanir hafa komið sér upp. Gerð er krafa um að ákveðnir birgjar séu skráðir í þetta kerfi. Ekki hafa komið upp athugasemdir vegna birgja Fjarðaáls. 

Samfélagsmarkmið og árangur

Birta ársreikning með hlut­deildar­aðferð, sem líkja má við sam­stæðu­reikning. Tilgangurinn er að bæta gegnsæi í fjármála­upplýsingum fyrirtækisins.

Ársreikningur var birtur með hlutdeildaraðferð, sem líkja má við samstæðureikning.

Stefnt er að því að 100% af rekstrar­vöru sem keypt er inn á skrif­stofur séu umhverfis­vottaður.

Stærstur hluti rekstrarvara fyrir skrifstofur er umhverfisvottaður eða 75%, og markmiðinu því ekki náð. Áfram verður unnið að því að skipta út þeim vörum sem ekki flokkast undir það.

Notkun á einnota drykkjar­málum verði alfarið hætt þar sem því er viðkomið og umhverfisvænni kostur valinn í stað plastglasa.

Dreifingu plastglasa hefur verið hætt á kaffistofum þar sem aðstæður leyfa að annað sé notað.  Áfram verður unnið að því að útrýma notkun einnota drykkjarmála.

Að sett verði í samninga við stærstu birgja Alcoa Fjarðaáls ákvæði um mark­mið að lækkuðu kolefnisfótspori.

Stefnt er að því að þetta ákvæði verði komið inn í alla samninga við birgja árið 2020.

Samningar við birgja sem annast flutninga fyrir Fjarðaál verða endurnýjaðir og sett verður inn ákvæði þess efnis að birgjar dragi markvisst úr kolefnislosun. Losun skuli minnka um 5% á fyrsta ári en 10% á öðru og þriðja ári.

Staðið að hluta. Hagkvæmari skip eru nú notuð til flutninga eftir endurnýjun skipa hjá flutningsaðila.

Fjarðaál mun einvörðungu kaupa timbur (bretti og annað notað undir útflutningsvörur) frá vottuðum aðilum.

Staðið. Tryggt hefur verið með samningum að birgjar sem útvega timbur þurfa nú að sýna fram á vottun.

Stefnt verður að því að hlutfall virðisaukandi vöru (vírs og melmis) aukist um 4,5% miðað við árið 2018.

Sökum lakari málmgæða vegna óstöðugleika í rekstri reyndist ekki mögulegt að standa við markmið um aukna virðisaukandi framleiðslu.

Standast vottun á IATF:16949 gæðastaðli á árinu

Stóðst ekki árið 2020 þar sem ákveðið var að fresta þessari innleiðingu um eitt ár vegna COVID-19.

Endurvinna innanhúss aukið magn af þekjuefni frá kerskála

Stóðst, endurvinnsla á kjallaraefni þrefaldaðist milli ára og fór úr 1.671 tonnum árið 2019 í 4.877 tonn árið 2020.

Vinna í því að minnka aðföng sem koma með flugi og nýta meira skipasamgöngur til að draga úr kolefnisfótspori.

Markvisst var unnið að þessu markmiði og aðföng eingöngu fengin með flugi í neyðartilvikum.

Ná og viðhalda stöðugleika í rekstri og auka þannig framleiðslu á vörum frá Fjarðaáli um 10 þúsund tonn milli ára.

Markmið stóðst að hluta þar sem stöðugleiki náðist í rekstri en framleiðslumagn jókst ekki milli ára. 

Efnahagskaflann má finna á bls. 49 – 52.