Hjá Alcoa Fjarðaáli starfar fjölbreyttur hópur fólks með ólíkan bakgrunn. Árið 2025 voru fastráðnir starfsmenn um 574, þar af 75% karlar og 25% konur. Í framkvæmdastjórn félagsins voru 14 einstaklingar í lok árs, þar af þrjár konur.
Með útvistun verkefna sem ekki teljast til kjarnastarfsemi, skapar Alcoa Fjarðaál tækifæri fyrir önnur fyrirtæki til starfsemi og vaxtar á svæðinu. Þannig hefurfyrirtækið jákvæð áhrif á atvinnulíf á Austurlandi. Um 250 einstaklingar starfa á vegum annarra fyrirtækja innan álversins eða á álverssvæðinu og alls eru því um 800 störf tengd starfssvæði álversins í Reyðarfirði.
Verktakar hjá Alcoa Fjarðaáli starfa meðal annars við rekstur mötuneytis, þrif, verkfræðihönnun og framkvæmd fjárfestingarverkefna, akstur starfsfólks, innkaup og lagerhald á rekstrarvörum og varahlutum, við vélsmíði og viðhald, hafnarstarfsemi og vöruflutninga svo eitthvað sé nefnt. Þessi starfsemi verktaka endurspeglar breitt starfssvið sem hefur jákvæð áhrif á nýsköpun og þróun á svæðinu enda hafa mörg ný fyrirtæki orðið til í kringum þjónustu við Alcoa Fjarðaál.
Hjá Alcoa Fjarðaáli er lögð rík áhersla á að skapa öruggt vinnuumhverfi sem styður við starfsánægju og félagslega vellíðan. Teymisvinna og markviss leiðsögn eru grunnstoðir í daglegu starfi.
Starfsfólkfylgir ýmist vinnustaðarsamningi Alcoa Fjarðaáls, AFLs og RSÍ, eða er með einstaklingsbundna samninga þar sem launaþróun fylgir samningi VR við SA.
Vinnustaðarkönnun er lögð fyrir starfsfólk Alcoa á heimsvísu annað hvert ár. Á milli þeirra eru framkvæmdar styttri kannanir, svokallaðar „púlskannanir“, sem fyrst og fremst eru ætlaðar til að fylgja eftir framkvæmdaáætlunum sem mótaðar eru í kjölfar þeirra stærri.
Með reglulegum könnunum leitast Alcoa við að fylgjast með þeim þáttum sem hafa áhrif á árangur og ánægju í starfi, um leið og starfsfólki gefst kostur á að koma hugmyndum og ábendingum til úrbóta á framfæri nafnlaust. Niðurstöður könnunarinnar eru kynntar öllu starfsfólki og niðurstöður hvers teymis eru ræddar á teymisfundum þar sem áhersla er lögð á góða umræðu og skýrar aðgerðir til úrbóta. Þannig er stuðlað að markvissu samstarfi stjórnenda og starfsfólks um stöðugar umbætur.
Þátttaka í púlskönnuninni 2025 var 86% hjá Fjarðaáli, sem þykir mjög hátt hlutfall í svo stóru fyrirtæki. Góð þátttaka endurspeglar metnað starfsfólks og vilja þess til að hafa jákvæð áhrif á vinnustaðinn.
Teymi eru grunneiningar í skipulagi og stjórnun Alcoa Fjarðaáls. Vinnustaðarmenningin einkennist af öflugri samvinnu innan teyma og á milli þeirra, þar sem lögð er rík áhersla á góð samskipti, markvisst upplýsingaflæði og miðlun þekkingar.
Öryggi starfsfólks er leiðarstef í allri daglegri starfsemi og menningu fyrirtækisins. Allt starfsfólk fær viðeigandi þjálfun í öryggismálum áður en það hefur störf og reglulega endurmenntun á starfstíma sínum. Áhersla er lögð á ábyrgð hvers og eins á eigin öryggi, sem og að starfsfólk láti sig öryggi annarra varða.
Undanfarin ár hefur aukin áhersla verið lögð á skráningar tengdar öryggismálum, skýrari skilgreiningar á tegundum atvika, markvissar rannsóknir á þeim og eftirfylgni með umbótum. Starfsfólk erjafnframt hvatt til að leiðbeina hvert öðru í öryggismálum og stöðva verk ef það er í vafa um að öryggi allra sé tryggt. Með skýrum kröfum og sameiginlegri ábyrgð á öryggi byggist upp traust og sterk samheldni á vinnustaðnum.
Í þessu samhengi er byggt á grunngildum fyrirtækisins – heilindum, árangri, umhyggju og hugrekki – sem leggja grunn að góðu starfsumhverfi og vellíðan á vinnustaðnum.
Á árinu 2025 áttu fastir viðburðir í félagslífi starfsfólks Alcoa Fjarðaáls sinn fasta sess. Teymi skipulögðu og héldu eigin viðburði. Tvær vel heppnaðar árshátíðir voru haldnar til að tryggja að starfsfólk í vaktavinnu ætti kost á að taka þátt. Líkt og fyrri ár bauð Alcoa Fjarðaál starfsfólki sínu og mökum á jólahlaðborð.
Starfsmannafélagið Sómi stóð fyrir árlegri aðventuskemmtun fyrir starfsfólk og fjölskyldur þeirra. Viðburðurinn erjafnan vel sóttur og markar upphaf jólahalds hjá mörgum fjölskyldum.
Starfsfólki gefst kostur á að greiða mánaðarlegt framlag í Styrktarsjóð Starfsmannafélagsins Sóma. Þátttaka í sjóðnum er valfrjáls og greiðir Alcoa Fjarðaál mótframlag. Úthlutað er úr Styrktarsjóðnum til þeirra, sem í hann greiða, vegna alvarlegra veikinda eða slysa í nánustu fjölskyldu.
Nýr kjarasamningur Alcoa Fjarðaáls við AFL og RSÍ var undirritaður 19. september 2025. Samningurinn gildir frá 1. mars 2025 til 28. febrúar 2029. Fyrri samningur rann út í lok febrúar 2025 og því tók nokkuð langan tíma að ná saman um nýjan samning. Samningurinn er sambærilegur við kjarasamninga sem önnur stóriðjufyrirtæki höfðu gert og tryggir starfsmönnum sambærilegar kjarabætur á samningstímanum. Ánægjulegt er að það hafi náðst samstaða um fjögurra ára samning sem tryggir starfsmönnum og fyrirtækinu fyrirsjáanleika næstu misserin.
Jafnrétti og fjölbreytileiki hafa verið í forgrunni við mótun vinnustaðarmenningar Alcoa Fjarðaáls. Unnið hefur verið markvisst að því að jafna kynjahlutföll og byggja upp vinnustað þar sem allt starfsfólk nýtur jafnra tækifæra til að þróast í starfi. Árið 2025 var hlutfall kvenna hjá Alcoa Fjarðaáli 25%.
Heildarstarfsmannavelta var 11% árið 2025 samanborið við 10% árið áður. Lögð hefur verið áhersla á að skerpa á skipulagi teyma og ábyrgð einstaklinga, tryggja skilvirk ferli og útrýma sóun í öllum ferlum. Ákvarðanataka er byggð á gögnum og ákvörðunum og jafnan fylgt eftir með skýrum og skilvirkum hætti til að ná settum markmiðum, enda sýna tölur úr starfseminni ótvírætt að mikill árangur hefur náðst á mörgum sviðum framleiðslunnar.
Starfsfólki af erlendum uppruna hefur fjölgað hjá Alcoa Fjarðaáli á undanförnum árum, í takt við þróun á íslenskum vinnumarkaði sem einkennist af litlu atvinnuleysi, mikilli eftirspurn eftir vinnuafli og aukinni samkeppni um starfsfólk. Fjölbreyttur hópur starfsfólks felur í sér fjölmörg tækifæri og verðmæti, en jafnframt áskoranir, einkum hvað varðar tungumál og samskipti.
Alcoa Fjarðaál býður starfsfólki af erlendum uppruna íslenskukennslu þar sem notast er bæði við kennara og snjalllausnina Bara tala. Unnið er eftir þeirri stefnu að íslenska sé fyrsta mál og enska annað mál, þannig að sé þekking á íslensku ekki til staðar er enska notuð til að tryggja gagnkvæman skilning. Þetta er fyrst og fremst gert með öryggissjónarmið að leiðarljósi en að auki til að skapa samheldni á vinnustaðnum og einfalda leiðir í samskiptum og upplýsingamiðlun.
Jafnréttisáætlun Alcoa Fjarðaáls er unnin á grundvelli laga nr. 150/2020 um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Áætlunin er jafnframt tengd grunngildum Alcoa á heimsvísu– heilindum, árangri, umhyggju og hugrekki – sem eru leiðarljós í starfseminni.
Í starfsauglýsingum fyrirtækisins eru störf jafnan auglýst fyrir öll kyn og störf í álverinu eru hönnuð þannig að þeim megi sinna á öruggan hátt óháð kyni. Það er skýr stefna fyrirtækisins að skapa fjölskylduvænan vinnustað þar sem starfsfólki líður vel. Leitast er við að gera starfsfólki kleift að samræma vinnu og fjölskyldulíf. Foreldrar eru hvattir til að axla jafna ábyrgð á uppeldi og umönnun barna.
Kynferðisleg og kynbundin áreitni sem og einelti eru ekki liðin hjá Alcoa Fjarðaáli og eru slík mál tekin föstum tökum. Komi upp mál af þessum toga er fylgt skýrum verkferlum til að tryggja öryggi, heilbrigði og velferð á vinnustaðnum.
Í jafnréttisáætlun fyrirtækisins eru skilgreindir ábyrgðaraðilar að úrbótum og reglulegri endurskoðun hennar. Framkvæmdastjóri mannauðsmála ber ábyrgð á að áætluninni sé framfylgt, en framkvæmdastjórn hefur yfirumsjón með eftirfylgni hennar og frávikum, með stuðningi jafnréttisnefndar Alcoa Fjarðaáls.
Innan móðurfélags Alcoa eru starfandi mannréttindahópar og tekur starfsfólk Alcoa Fjarðaáls þátt í vitundarvakningu þeirra.
Þessir hópar sem vísað er til eru EAGLE sem stendur vörð um og vekur athygli á baráttu LGBT+ fólks, tengslanet kvenna hjá Alcoa (AWN, AlcoaWomen‘sNetwork) sem vekur athygli á stöðu kvenna og valdeflir þær í starfi, AWARE sem stendur fyrir menningarlegan fjölbreytileika auk ABLE hópsins sem hlúir að réttindum og tækifærum fatlaðs fólks á vinnumarkaði. Stjórnendur og tengiliðir hópanna halda alþjóððlegri stefnu Alcoa á lofti og útfæra framkvæmd hennar með þeim hætti sem viðeigandi er á hverjum stað.
Alcoa Fjarðaál hefur verið með vottun samkvæmt jafnlaunastaðli velferðarráðuneytisins frá árinu 2017og var fyrst stórfyrirtækja á Íslandi til að hljóta slíka vottun. Árið 2025 gekkst fyrirtækið undir úttekt sem staðfesti að starfað er samkvæmt skjalfestu verklagi og að kynbundinn launamunur mældist ekki.
Starfs- og siðareglur Alcoa eru vegvísir fyrir heilindi starfsfólks og góða stjórnarhætti. Markmiðið er að þær veiti skýra leiðsögn um viðmið félagsins varðandi viðskiptahætti og endurspegli áherslurAlcoa á ábyrga starfshætti á heimsvísu. Reglurnar eru endurskoðaðar árlega og starfsfólk fær reglubundna og markvissa fræðslu í tengslum við þær.
Starfsfólk er hvatt til að tilkynna möguleg frávik eða brot á reglunum, þar á meðal spillingu, brot á mannréttindum, mismunun eða einelti, brot á hugverkaréttindum og hugsanlegar öryggisógnir. Stefna Alcoa gegn hefndaraðgerðum bannar öllum að grípa til aðgerða gegn starfsmönnum fyrir að spyrja spurninga eða koma á framfæri áhyggjuefni í góðri trú.
Nánari upplýsingar um starfs- og siðareglur má skoða í heild sinni hér.
Alcoa Fjarðaál starfar í samræmi við eigin stefnu og stefnu móðurfélagsins í umhverfis‑, heilsu‑ og öryggismálum. Rík áhersla er lögð á öryggi og heilsu starfsfólks og verktaka. Unnið er markvisst að því að draga úr slysahættu, lágmarka mengun, efla heilsu og tryggja öruggt vinnuumhverfi.
Til þess að greina hættur, meta aðstæður og fyrirbyggja frávik eða slys er stuðst við hugmyndafræði „Mannlegrar hegðunar“ og hefur það gefið góða raun. Starfsfólk beitir einnig aðferðafræði sem kallast „Stjórnun helstu áhættuþátta“ til að tryggja að viðeigandi varnir gegn þekktum hættum séu ávallt til staðar. Lögð er sérstök áhersla á rétt starfsfólks til að stöðva verk og leita aðstoðar ef það upplifir óöryggi eða skort á þekkingu við framkvæmd verks. Jafnframt er skylt að halda verkfund áður en vinna hefst, sérstaklega þegar hætta á slysum er talin vera til staðar.
Markvisst er unnið að umbótum í starfsumhverfi til að tryggja öryggi og heilsu starfsfólks. Öll slys og óhöpp eru skráð til að læra af þeim. Félagið er vottað af OHSAS 18001 heilsu- og öryggisstjórnunarkerfinu. Allt starfsfólk fær grunnþjálfun í umhverfis-, heilsu- og öryggismálum. Hjá Alcoa Fjarðaáli eru starfandi heilsu- og öryggisnefndir en hlutverk þeirra er að stuðla að heilbrigði og öryggi á vinnustaðnum. Nefndirnar vinna að ýmsum málefnum og koma að þjálfun svo sem í fallvörnum, útlæsingum og hættulegum efnum. Jafnframt stuðla nefndirnar að ýmsum endurbótum sem miða að því að gera vinnustaðinn öruggari með því að útrýma hættum og bæta vinnuaðstöðu og verklag.
Slys, „næstum því slys“ og frávik gagnvart heilsu og öryggi eru skráð inn í atvikaskráningakerfi og tilkynnt í samræmi við gildandi lög og reglugerðir. Framkvæmdar eru rótargreiningar og fyrirbyggjandi aðgerðir innleiddar til þess að sams konar atvik endurtaki sig ekki. Á árinu 2025 voru skráð 46 „næstum því slys“ og þrjú „fjarveruslys“ þar sem starfsfólk slasaðist og gat af þeim sökum ekki sinnt sínum hefðbundnu störfum. Framkvæmdar voru 24.652 öryggisúttektir árið 2025 samanborið við 19.502 úttektir árið á undan. Þessar úttektir eru afar mikilvægar fyrir öryggi starfsfólks en markmiðið er að greina tækifæri til umbóta í öryggismálum áður en slys eiga sér stað. Auk þess stuðla úttektir að aukinni viðveru stjórnenda á framleiðslusvæðunum og því að röng hegðun sé leiðrétt á staðnum. Sýnt hefur verið fram á fylgni milli tíðni úttekta og fækkunar slysa.
Alcoa Fjarðaál leggur ríka áherslu á heilsu og velferð starfsfólks og vinnur markvisst að því að fyrirbyggja atvinnutengda sjúkdóma, svo sem öndunarfærasjúkdóma, heyrnarskerðingu, húðvandamál og langvarandi stoðkerfisvanda. Árlega eru framkvæmdar umfangsmiklar mælingar til að tryggja heilnæmt vinnuumhverfi, þar á meðal hljóðmælingar og mælingar á loftgæðum.
Alcoa Fjarðaál starfrækir vel útbúna heilsugæslu með tveimur hjúkrunarfræðingum í fullu starfi og reglulegri viðveru lækna. Jafnframt starfar þar sérfræðingur í vinnuvistfræði. Megináhersla er lögð á forvarnir gegn atvinnutengdum sjúkdómum. Starfsfólk fær fræðslu um viðeigandi varnir og leiðir til að hlúa að eigin vellíðan og öryggi í starfi.
Hjá Fjarðaáli hefur verið lögð mikil áhersla á að vaktakerfi mæti óskum sem flestra. Í september 2022 var tekið upp nýtt átta tíma vaktakerfi. Lagt var upp með að kerfið yrði endurskoðað að ári liðnu og árangur breytinganna metinn. Frá seinni hluta árs 2023 og allt árið 2024 var lögð mikil vinna í að ná stöðugleika í framleiðslu og ákveðið var að fresta vinnu við endurskoðun vaktakerfis. Sú vinna hófst í nóvember 2024 og fengnir voru utanaðkomandi aðilar til að vinna greiningarvinnu og tillögur að framkvæmd. Í desember gerði Gallup könnun meðal vaktavinnufólks hjá Fjarðaáli þar sem spurt var um viðhorf til vaktakerfa. Þátttaka í könnuninni var 89% og niðurstöðurnar voru kynntar á starfsmannafundum í upphafi árs 2025. Í framhaldi voru skipulagðar vinnustofur með vaktavinnufólki. Á fundum með öllum framleiðsluteymum vorið 2025 voru svo kynntar tillögur að vaktakerfum sem starfsfólk valdi á milli.
Niðurstaðan af allri þessari vinnu varð sú að frá byrjun febrúar 2026 verða tvö ný vaktakerfi prófuð samhliða, annað með átta tíma vöktum og hitt með tólf tíma vöktum. Meirihluti starfsfólks í kerskála og á viðhaldsvakt valdi að prófa tólf tíma vaktakerfi, þar sem unnar eru ýmist fjórar dagvaktir eða fjórar næturvaktir í röð og sex sólarhringa frí er á milli vaktalotna. Annað vaktavinnufólk fer á átta tíma vaktakerfi þar sem unnar eru sex vaktir á fimm sólarhringum og fimm sólarhringa frí er á milli vaktalotna. Hver átta tíma vaktalota byrjar á tveimur dagvöktum, síðan er skipt yfir á tvær næturvaktir og svo endað á tveimur kvöldvöktum. Tveimur mismunandi vaktakerfum fylgir aukinn kostnaður en fyrirtækið vill koma til móts við óskir starfsfólks eins og frekast er kostur. Ákvarðanir um framhaldið verða svo teknar í ljósi reynslu starfsfólks af vaktakerfunum.
Öflug velferðarþjónusta er rekin fyrir starfsfólk Fjarðaáls og nánustu ættingja þess. Árið 2025 var skipt um samstarfsaðila og fyrirtækið Kara Connect veitir nú þjónustuna í stað Heilsuverndar. Á hverju ári getur starfsfólk fengið sex klukkutíma þjónustu hjá breiðum hópi fagaðila sér að kostnaðarlausu, til dæmis fjármálaráðgjöf, lögfræðiaðstoð, sálfræðiráðgjöf, lífsstílsráðgjöf og svefnráðgjöf. Velferðarþjónustan er án milligöngu stjórnenda eða sérfræðinga Fjarðaáls. Fullur trúnaður er viðhafður og upplýsingar um notkun einstakra starfsmanna á þjónustunni eru ekki aðgengilegar fyrirtækinu. Hver starfsmaður hefur sitt eigið velferðartorg á vefsvæði Kara Connect þar sem hægt er að panta tíma, fylgjast með stöðu inneignar og sækja margvíslega þekkingu.
Heilsueflingarnefnd starfsfólks hefur lengi verið starfandi hjá Alcoa Fjarðaáli og skipuleggur hún reglulega viðburði sem stuðla að aukinni fræðslu og meðvitund um heilsu og vellíðan, bæði í vinnu og utan hennar.
Heilsugæsla er starfrækt í álveri Alcoa Fjarðaáls og er hún opin alla virka daga frákl. 8 til 16. Þar starfa tveir hjúkrunarfræðingar og veita fjölbreytta þjónustu sem ætlað er að efla heilsu, öryggi og vellíðan starfsfólks. Læknar hafa þar jafnframt reglulega viðveru. Heilsugæslan sér um heilsufarsskoðanir, grímumátun, heyrnarhlífamátun, skyndihjálparkennslu og skipulagningu á viðveru lækna. Heilsugæslan sinnir einnig heilsutengdri fræðslu og ráðgjöf, fylgir starfsfólki eftir í veikindum og tekur á móti fólki sem snýr til baka eftir slys eða veikindi. Þá tryggir heilsugæslan að vinnustaðurinn uppfylli reglugerðir og heilsustaðla fyrirtækisins og tekur þátt í rannsóknum á heilsutengdum atvikum.
Á árinu 2025 fóru 134 starfsmenn í reglubundna læknisskoðun, 314 í öndunarmælingu og 395 í heyrnarmælingu. Á árinu 2025 voru 68 læknisskoðanir vegna nýráðninga og 52 læknisskoðanir vegna sumarráðninga.
Hjá Alcoa Fjarðaáli er glæsilegt mötuneyti og fyrirtækið greiðir fyrir matinn sem telst til skattskyldra hlunninda starfsfólks. Starfsfólk hefur aðgang að heilsugæslu á vinnustaðnum. Boðið er upp á fríar rútuferðir til og frá vinnu. Á aðalbílastæði fyrirtækisins eru sex hleðslutenglar fyrir rafbíla sem starfsfólk getur nýtt á vinnutíma. Notkun tenglanna hefur verið góð frá uppsetningu og samhliða hefur rafbílum í eigu starfsfólks fjölgað milli ára.
Fyrirtækið gefur starfsfólki sínu jólagjöf á hverju ári og eins fær starfsfólk páskaegg fyrir páskana. Jafnframt er sú gjöf nýtt til góðgerðarmála, þar sem Alcoa Fjarðaál styður góð málefni með kaupum á páskaeggjum fyrir starfsfólk.
Starfsfólki gefst kostur á að sækja um styrki vegna líkamsræktar, gleraugnakaupa, heyrnartækja, laseraðgerða á augum, meðferðar hjá hnykklækni, sjúkraþjálfara, nuddara eða fótaaðgerðasérfræðingi og vegna göngugreiningar og innleggja í skó. Ristilspeglun í forvarnarskyni gegn krabbameini fyrir 50 ára og eldri er einnig að fullu greidd.
Alcoa Fjarðaál leggur mikinn metnað í menntun, þjálfun og fræðslu starfsfólks. Á árinu 2025 varði starfsfólk Alcoa Fjarðaáls 34.383 vinnustundum til þjálfunar og notaði því hvert og eitt um 38% af sínum vinnutíma til þjálfunar að meðaltali. Hlutfallið lækkaði lítillega milli ára vegna fækkunar nýráðninga og breytinga á nýliðaþjálfun.
Á árinu 2024 fór fram mikil endurskoðun á fræðslustarfi Alcoa Fjarðaáls. Meginmarkmið þessarar endurskoðunar var að nútímavæða námsefnið og einfalda aðgengi með tilheyrandi sparnaði og hagræðingu fyrir starfsfólk. Niðurstaða þeirrar vinnu var sú að stór hluti þjálfunar hjá Fjarðaáli árið 2025 fór fram á rafrænu formi. Þar má nefna að svokallað aðgangsnámskeið, sem veitir starfsfólki og verktökum aðgang að starfssvæði Fjarðaáls, er nú alfarið rafrænt. Jafnframt var árið 2025 innleitt hæfnikerfið AVIA frá Akademías til að halda utan um hæfni og námskeið verktaka sem starfa á lóð Fjarðaáls. Að auki var keyptur aðgangur að Vinnustaðaskóla Akademías fyrir allt starfsfólk Alcoa Fjarðaáls.
Alcoa Fjarðaál býður starfsfólki sem uppfyllir tiltekin skilyrði að stunda nám við Stóriðjuskóla Alcoa Fjarðaáls, sem skiptist í grunnnám og framhaldsnám. Skólinn er samstarfsverkefni Alcoa Fjarðaáls og Austurbrúar. Frá því að starfsemi hófst haustið 2011 hafa alls 343 nemendur lokið námi, þar af 189 úr grunnnámi og 154 úr framhaldsnámi. Á árinu 2025 útskrifuðust 20 nemendur úr grunnnámi skólans.
Hugmyndin að Stóriðjuskólanum á rætur sínar að rekja til álversins í Straumsvík, en námið hefur verið sérsniðið að þörfum Alcoa Fjarðaáls. Skólinn er bæði fyrirtækinu og starfsfólki þess til hagsbóta. Starfsfólk eykur þekkingu sína með náminu og að loknu námi fylgir launahækkun samkvæmt kjarasamningi. Fyrirtækið nýtur á móti ávinningsins með hæfara starfsfólki sem getur axlað aukna ábyrgð og veitt reynsluminna samstarfsfólki leiðsögn, sem er lykilatriði fyrir stöðugleika og rekstraröryggi verksmiðjunnar. Hluti námsins er jafnframt metinn til stúdentsprófs og myndar góðan grunn fyrir áframhaldandi nám.
Á árinu 2025 voru 30 starfsmenn útskrifaðir úr ASE stjórnendanámi Alcoa. ASE stendur fyrir Advancing Supervisory Excellence og er hugsað fyrir alla stjórnendur og framtíðarstjórnendur hjá Fjarðaáli. Um 40 manns stunduðu íslenskunám á vegum fyrirtækisins á árinu 2025 auk þess sem 60 starfsmenn nýttu sér snjalllausnina Bara Tala til að læra íslensku.
Áframhaldandi innleiðing Jafnréttisvísis í samstarfi við Empower
Markmið stóðst
Fjöldi Forwood1 úttekta verði 300 á mánuði
Markmið stóðst
Draga úr álagi og yfirvinnu með því að tryggja rétta mönnun
í öllum teymum
Markmið stóðst að hluta, minni yfirvinna var unnin árið 2021 samanborið við 2020 en ekki tókt að tryggja rétta mönnun í öllum teymum allt árið.
Fjölga loftskiptahjálmum í kerskála upp í 100
Markmið stóðst
Fylgja áætlun um bætta vinnuvistfræði
Markmið stóðst, þau verkefni sem voru sett upp fyrir árið voru unnin og áfram verður unnið með þetta á nýju ári
Bregðast við niðurstöðum rýnihóps um vaktakerfi
Markmið stóðst, innleitt var nýtt vaktakerfi haustið 2022
Fylgja áætlun um Jafnréttisvísi
Markmið stóðst ekki þar sem vinnu við innleiðingu var frestað tímabundið
Ljúka sjálfvirkniverkefni fyrir handstöflun í steypuskála
Markmið stóðst að hluta, unnið var að verkefninu en því er ekki lokið og vinna heldur áfram á nýju ári
Innleiða loftræstaöryggishjálma fyrir allt starfsfólk kerskála
Markmið stóðst og nú hefur allt starfsfólk kerskála aðgang að loftræstum öryggishjálmum.
Leggja aukna áherslu á þjálfun starfsfólks og fjölga þjálfunartímum milliára
Markiðið náðist en þjálfunartímum fjölgaði um tæplega 9% á milli ára.
Endurskoðafyrirkomulag íslenskuþjálfunar fyrir erlent starfsfólk
Markmið stóðst, úr endurskoðuninni hófst vinna að íslenskuþjálfun í gegnum snjallsíma. Áfram verður unnið að þessu markmiði 2024 í samstarfi við Austurbrú.
Ljúka innleiðingu og festa í sessibreytt fyrirkomulag jafnréttisnefndar
Verkefnið er hafið, fyrirkomulag jafnréttisnefndar liggur fyrir en ekki náðist að ljúka innleiðingunni árið 2023. Halda áfram 2024?
Taka ákvörðun um endanlegainnleiðingu á breyttu vaktakerfi
Vinna við endurskoðun vaktakerfis er enn í gangi en ákvörðun um endanlegt kerfi liggur ekki fyrir. Markmiðið er að ákvörðun liggi fyrir árið 2024.
Þróa áfram íslenskuþjálfun fyrir erlent starfsfólk
Markmið náðist, fjárfest var í snjallforritinu Bara tala og býðst öllu erlendu starfsfólki að læra íslensku sér að kostnaðarlausu í gegnum forritið eða með leiðbeinanda á staðnum.
Taka ákvörðun um endanlega innleiðingu á breyttu vaktakerfi
Markmiðið náðist ekki. Vinna við endurskoðun vaktakerfis teygðist fram yfir áramót. Stefnt er að því að endanleg ákvörðun um framtíð vaktakerfisins liggi fyrir 2025.
Ljúka innleiðingu og festa í sessi breytt fyrirkomulag jafnréttisnefndar
Markmið náðist ekki. Unnið verður að þessu markmiði árið 2025.
Fullmóta og festa í sessi reglulega fundi starfsfólks (Town Hall)
Markmið náðist og voru haldnir reglulegir fundir með starfsfólki.
Hefja notkun öryggismyndavéla á vinnusvæðinu.
Markmið náðist, árið 2024 hófst notkun öryggismyndavéla á vinnusvæðum Alcoa Fjarðaáls.
Klára greiningarvinnu á vaktakerfinu og taka ákvörðun um framtíð kerfisins, með tilliti til velferðar starfsfólks, heilsu og öryggis.
Markmið náðist að hluta. Greiningarvinnu á vaktakerfinu lauk og prufutímabil með breyttu fyrirkomulagi hófst árið 2025. Ákvörðun um framtíð kerfisins verður tekin að prufutímabili loknu.
Ljúka innleiðingu nýs skipulags á vaktaskiptafundum með áherslu á öryggismál á öllum framleiðslusvæðum álversins.
Markmið náðist. Staðlað fyrirkomulag vaktaskiptafunda hefur verið innleitt á öllum framleiðslusvæðum, með markvissa áherslu á öryggismál.
Festa ársfjórðungslega fundi jafnréttisnefndar í sessi hjá Fjarðaáli.
Markmið náðist ekki. Fyrirkomulag verður tekið til skoðunar á árinu 2026.
Færa allt fræðsluefni fyrir starfsfólk yfir á rafrænt form.
Markmið náðist að hluta. Öll endurmenntun starfsfólks er nú aðgengileg á rafrænu formi. Eftir nánari rýni var ákveðið að hluti fræðsluefnis verði áfram í öðru formi en rafrænu, þar sem það þykir betur henta tilgangi og framkvæmd.
Mannauðskaflann má finna á bls. 41 – 54.
Starfsmenn Alcoa Fjarðaáls voru um 540 á árinu 2021. Þar af voru konur um 27% starfsmanna sem er hæsta hlutfall sem þekkist innan Alcoa samsteypunnar. Í framkvæmdastjórn Alcoa Fjarðaáls sátu tíu manns í lok árs, þar af tvær konur. Starfsmenn fylgja ýmist vinnustaðarsamningi Alcoa Fjarðaáls, AFLs og RSÍ, eða eru með einstaklingsbundna samninga þar sem launaþróun fylgir samningi VR við SA. Alcoa Fjarðaál hefur þá stefnu að útvista þeim verkefnum í starfseminni sem ekki tilheyra kjarnastarfsemi. Með þeim hætti rennir fyrirtækið stoðum undir uppbyggingu og rekstur annarra fyrirtækja á svæðinu og hefur þannig jákvæð áhrif á frekari atvinnuuppbyggingu á Austurlandi.
Samtals vinna um 250 manns á vegum annarra fyrirtækja í álverinu eða á álverssvæðinu. Alls hafa því um 800 manns atvinnu á álverssvæðinu við Reyðarfjörð. Verktakar hjá Alcoa Fjarðaáli starfa meðal annars við rekstur mötuneytis, þrif, verkfræðihönnun og framkvæmd fjárfestingarverkefna, starfsmannaakstur, innkaup og lagerhald á rekstrarvörum og varahlutum, við vélsmíði og viðhald, hafnarstarfsemi og vöruflutninga svo eitthvað sé nefnt. Þessi starfsemi verktaka endurspeglar breitt starfssvið sem hefur jákvæð áhrif á nýsköpun og þróun á svæðinu. Mörg ný fyrirtæki hafa sprottið upp á svæðinu í gegnum árin til þess að þjónusta starfsemi álversins.
8.1.1 Viðbrögð við COVID-19
Líkt og hjá flestum fyrirtækjum setti heimsfaraldurinn sitt mark á starfsemina og reyndi á aðlögunarhæfni hjá starfsfólki og stjórnendum líkt og árið á undan. Hjá Alcoa Fjarðaáli starfaði stýrihópur sem samanstóð af framkvæmdastjóra mannauðs, framkvæmdastjóra umhverfis-, heilsu- og öryggismála, yfirmanni samskipta og samfélagsmála og hjúkrunarfræðingum Fjarðaáls. Hópurinn hefur frá upphafi faraldursins haft það hlutverk að skipuleggja þær aðgerðir sem grípa þurfti til á hverjum tíma til að mæta sóttvarnaraðgerðum vegna COVID og sjá um að miðla þeim til starfsfólks.
Heppnin hélt áfram að vera með Austurlandi í faraldrinum en hér komu upp mun færri smit en á landsvísu sérstaklega framan af ári. Um haustið fór að bera á samfélagssmitum í samfélögunum í kringum vinnustaðinn en það hafði sem betur fer ekki alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir vinnustaðinn. Hjá Alcoa Fjarðaáli komu alls upp 21 smit árið 2021. Þar sem Fjarðaál er stærsti vinnustaður Austurlands er ljóst að það skipti sköpum að vel var staðið að sóttvörnum á vinnustaðnum enda hefur hann tengingu, ýmist beina eða óbeina, inn á fjölmörg heimili á svæðinu.
Stýrihópur COVID-19 hjá Fjarðaáli átti mjög góð samskipti við fulltrúa sóttvarnarlæknis á Austurlandi og það var gott að geta leitað þangað þegar vafamál komu upp. Eins funduðu fulltrúar hópsins með fulltrúa Almannavarna til að greiða úr vafamálum vegna sóttvarnarreglna.
Árlega gerir Gallup vinnustaðargreiningu hjá Fjarðaáli þar sem starfsánægja er meðal annars könnuð. Árið 2021 mældist starfsánægja hærri en árið á undan með meðaleinkunn upp á 4,07 við spurningu um ánægju starfsmanna með vinnustaðinn. Mælt var á kvarðanum 1-5. Hækkun milli ára er 18%.
Ánægjulegt er að sjá starfánægju aukast á ný þar sem síðustu ár hefur verið glímt við rekstrarerfiðleika auk þess sem COVID-19 olli ýmis konar röskun á vinnufyrirkomulagi og aðbúnaði starfsfólks. Niðurstöður könnunarinnar voru kynntar fyrir starfsfólki á teymisfundum í byrjun árs 2022. Þar voru niðurstöður ræddar og starfsmenn komu að því að móta aðgerðir til að auka starfsánægju og helgun enn frekar.
8.3 JAFNRÉTTISMÁL
Jafnréttisáætlun Alcoa Fjarðaáls er unnin út frá lögum nr. 150/2020 um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna. Alcoa Fjarðaál stefnir að því að helmingur starfsmanna fyrirtækisins verði konur og tengir jafnréttisáætlun sína jafnframt við gildin sem Alcoa starfar eftir um allan heim. Í öllum starfsauglýsingum fyrirtækisins hafa störf verið auglýst fyrir bæði kyn en sú nýbreytni varð árið 2020 að byrjað var að auglýsa þau fyrir öll kyn og hefur því verið haldið áfram síðan.
Störfin í álverinu eru þannig hönnuð að þeim má sinna á öruggan hátt óháð kyni.
Báðir foreldrar eru hvattir til að huga að samræmingu fjölskyldulífs og vinnu og axla jafna ábyrgð á uppeldi og umönnun barna sinna. Í stefnu fyrirtækisins er talað um mikilvægi þess að skapa fjölskylduvænan vinnustað þar sem öllum starfmönnum líður vel. Hjá Alcoa Fjarðaáli er kynferðisleg og kynbundin áreitni og einelti ekki liðin og eru slík mál tekin föstum tökum. Ef mál af þessum toga koma upp þá er fylgt eftir skýrum verkferlum til að tryggja heilbrigði og öryggi á vinnustaðnum. Í jafnréttisáætlun eru tilgreindir ábyrgðaraðilar að úrbótum og endurskoðun hennar. Framkvæmdastjóri mannauðsmála ber ábyrgð á að jafnréttisáætlun sé framfylgt. Framkvæmdastjórn ber ábyrgð á eftirfylgni jafnréttisáætlunar og frávika frá henni með stuðningi jafnréttisnefndar Fjarðaáls. Því miður var jafnréttisnefndin ekki virk árið 2021 og stendur til að endurskoða hlutverk hennar og tilgang.
Alcoa Fjarðaál tekur þátt í Jafnréttisvísi Empower sem ætlað er að meta stöðu jafnréttismála innan fyrirtækisins. Jafnréttisvísir er stefnumótun og vitundarvakning í jafnréttismálum. Ítarleg greiningarvinna liggur að baki hjá Empower og Alcoa Fjarðáali og er markmiðið að koma á breytingaverkefnum til að bæta stöðu jafnréttismála og innleiða þau. Greiningarvinna hófst um miðjan október 2019 með viðtölum við starfsmenn Fjarðaáls og verktaka í álverinu. Hluti af innleiðingu Jafnréttisvísis var að halda fundi fyrir alla starfsmenn um jafnréttismál og fóru þeir fram á tímabilinu 16. – 24. mars 2021. Fundirnir fóru fram í tveimur aðskildum sóttvarnarhólfum í Valaskjálf og heppnuðust vel. Starfsfólk tók virkan þátt í verkefnavinnu og umræðum. Afrakstur fundanna var aðgerðaráætlun sem fyrirtækið vinnur nú samkvæmt. Yfir 500 umbótahugmyndir fæddust á fundunum.
Mikil áhersla er lögð á öryggi og heilsu starfsfólks og verktaka hjá Alcoa Fjarðaáli. Unnið er markvisst að því að lágmarka hættu á slysum, lágmarka mengun, efla heilsu og stuðla að öruggu vinnuumhverfi. Sú hugmyndafræði sem notast er við þegar kemur að því að greina hættur, meta aðstæður og fyrirbyggja frávik eða slys nefnist „Mannleg hegðun“. Þessi nálgun hefur reynst vel og góður árangur hefur náðst í fækkun alvarlegra frávika. Starfsmenn beita einnig aðferðafræði sem kallast „stjórnun helstu áhættuþátta“ til að tryggja að réttu varnirnar gegn þekktum hættum séu ávallt til staðar. Mikil áhersla er lögð á rétt starfsfólks til að „Stoppa og leita sér hjálpar“ ef það upplifir óöryggi eða hefur ekki næga þekkingu á verkinu sem er verið að vinna. Þá er skylda að halda verkfund áður en verk hefst ef hætta á slysum er talin vera til staðar.
Markvisst er unnið að umbótum í starfsumhverfi til að tryggja öryggi og heilsu starfsfólks.
Alcoa Fjarðaál fylgir stefnu sinni og móðurfélagsins í umhverfis-, heilsu-, og öryggismálum. Öll slys og óhöpp eru skráð til að læra af þeim. Félagið er vottað af OHSAS 18001 heilsu- og öryggisstjórn-unar-kerfinu. Allir starfsmenn fá grunnþjálfun í umhverfis-, heilsu-, og öryggismálum. Hjá Alcoa Fjarðaáli eru starfandi 15 heilsu- og öryggisnefndir en hlutverk þeirra er að stuðla að bættu heilbrigði og öryggi á vinnustað. Tæp 10% starfsmanna taka virkan þátt í þessu nefndarstarfi á vinnutíma. Nefndir vinna að ýmsum mál efnum og koma að þjálfun svo sem í fallvörnum, „læsa, merkja, prófa“, „hættuleg efni“ svo einhver dæmi séu nefnd. Jafnframt stuðla nefndir að ýmsum endurbótum sem miða að því að gera vinnustaðinn öruggari með því að útrýma hættum og bæta vinnuaðstöðu og verklag.
Alcoa Fjarðaál tekur þátt í Jafnréttisvísi Capacent sem ætlað er að meta stöðu jafnréttismála innan fyrirtækisins. Ítarleg greiningarvinna liggur þar að baki og er markmiðið að koma á breytingaverkefnum til að bæta stöðu jafnréttismála og innleiða þau. Greiningarvinna hófst um miðjan október 2019 með viðtölum við starfsmenn Fjarðaáls og verktaka í álverinu. Ráðgert var að halda fundi með öllum starfsmönnum haustið 2020 en þeim var frestað vegna COVID-19 og fóru fram í byrjun árs 2021.
Hlutfall kvenna hjá fyrirtækinu árið 2020 var 25% samanborið við 23,5% árið 2019 svo það var jákvæð þróun. Markmið fyrirtækisins er að laða fleiri konur til starfa og hafa aðgerðir og markmið tekið mið af því. Hlutfall karla og kvenna er jafnara þegar litið er til sumarstarfsmanna. Fjarðaál hefur ávallt haft það markmið að jafna kynjahlutföll og byggja upp vinnustað þar sem allir fá jöfn tækifæri til að njóta sín og vaxa í starfi. Fyrirtækið hefur haft jafnréttismál í brennidepli til að skapa betri vinnustaðarmenningu sem byggir á jafnrétti og fjölbreytni. Stjórnendur fyrirtækisins eru vakandi fyrir tækifærum til að jafna kynjahlutföll og þegar auglýst er eftir nýju starfsfólki er tekið fram að störf henti fyrir öll kyn.
Fjarðaáli er annt um heilsu starfsmanna sinna og leggur mikla vinnu í að fyrirbyggja atvinnutengda sjúkdóma eins og t.d. öndunarfærasjúkdóma, heyrnarskerðingu, húðvandamál og langvarandi stoðkerfissjúkdóma. Á hverju ári er framkvæmdur mikill fjöldi mælinga á t.d. hávaða eða mengun í andrúmslofti starfsmanna, til þess að fylgjast með vinnuumhverfinu og tryggja að starfsmenn séu varðir á þann besta hátt sem völ er á. Þessar mælingar stýra heilsufarsskoðunum starfsmanna sem fara fram á heilsugæslu Fjarðaáls, hvaða varnir starfsmenn þurfa að nota, ásamt umbótastarfi sem hefur það að markmiði að bæta vinnuumhverfi starfsmanna.
Fjarðaáli er annt um heilsu starfsmanna sinna og leggur mikla vinnu í að fyrirbyggja atvinnutengda sjúkdóma.
Líkt og hjá flestum fyrirtækjum setti heimsfaraldurinn sitt mark á starfsemina og reyndi á aðlögunarhæfni hjá starfsfólki og stjórnendum. Þegar ljóst var í hvað stefndi varðandi faraldurinn var settur á fót stýrihópur hjá fyrirtækinu sem samanstóð af framkvæmdastjóra mannauðs, framkvæmdastjóra umhverfis-, heilsu- og öryggismála, yfirmanni samskipta og samfélagsmála, framkvæmdastjóra rekstrarþróunar, hjúkrunarfræðingum Fjarðaáls og heilsusérfræðingi Fjarðaáls. Hópurinn fékk það hlutverk að skipuleggja þær aðgerðir sem grípa þurfti til á hverjum tíma til að mæta sóttvarnaraðgerðum vegna COVID og sjá um að miðla þeim til starfsfólks.
Stærsta aðgerðin sem gripið var til vegna sóttvarna var að breyta um vaktakerfi og hafði það mikil áhrif á framleiðslustarfsmenn fyrirtækisins. Farið var úr 8 tíma vaktakerfi yfir á 12 tíma tímabundið til að mæta sóttvarnarkröfum. Þannig var vakthópum fækkað úr fimm í fjóra til þess að tryggja næga mönnun á vöktum þar sem fólki var ekki leyft að taka auka- og bætivaktir á þessu tímabili. Þessi breyting var gerð 28. mars en þegar talið var að faraldurinn væri á undanhaldi um haustið var skipt aftur yfir í átta tíma kerfi. Fljótlega eftir það kom hin svokallaða þriðja bylgja en í ljósi góðrar stöðu á Austurlandi var ákveðið að breyta ekki vaktakerfinu aftur heldur bíða og sjá til hver þróunin yrði. Sú ákvörðun var tekin eftir samtal við starfsfólk sem var orðið þreytt eftir mikið álag sem fylgdi því að breyta vaktakerfinu.
Stýrihópur COVID-19 hjá Fjarðaáli átti mjög góð samskipti við fulltrúa sóttvarnarlæknis á Austurlandi og það var gott að geta leitað þangað þegar vafamál komu upp. Eins funduðu fulltrúar hópsins nokkrum sinnum með fulltrúa Almannavarna ásamt fulltrúum frá hinum álverunum til að stilla saman strengi.
Á árinu 2021 vörðu starfsmenn Fjarðaáls um 33.000 klukkustundum til þjálfunar, sem var lækkun á milli ára og má rekja til COVID-19 en aðeins var framkvæmd nauðsynleg þjálfun til að uppfylla öryggisstaðla, líkt og árið á undan. Hver starfsmaður notaði um 3,7% af sínum vinnutíma til þjálfunar á árinu samanborið við 5,3% fyrir COVID-19.
Á hverju ári stendur móðurfélagið fyrir skylduþjálfun fyrir fastlaunafólk. Árið 2021 fékk þessi hópur þjálfun í að koma auga á spillingu í viðskiptum, átta sig á því hvað eru mútur og hvernig skal forðast þær, upprifjun á réttum viðskiptháttum og þjálfun vegna persónuverndar. Þá stóð til að allir starfsmenn Alcoa færu í upprifjunarkennslu á siðareglum fyrirtæksins en vegna COVID-19 var það aðeins fastlaunafólk sem fékk þá þjálfun á síðasta ári.
Fjarðaál starfar á undanþágu og herðir aðgerðir til þess að uppfylla hana. Til þess að tryggja að ekki séu fleiri en 20 manns saman komnir þá er talið inn í rútur og mötuneyti. Búningsklefar eru þrifnir á vaktskiptum milli vakthópa.
Vaktakerfi breytt úr 8 tímum í 12 tíma. Með þessu er bæti-/aukavöktum útrýmt, fækkun ferða til og frá vinnu, og tryggir mönnun og sveigjanleika komi til sýkingar á vinnustaðnum.
Steypuskálinn er algerlega aðskilinn frá öðrum svæðum verksmiðjunnar. Búningsaðstaða útbúin. Inn- og útgangur úr steypuskálanum aðskilinn til þess að minnka samneyti milli vakta.
